Cilt Kanseri Risk Faktörleri
⮚ UV’ye maruz kalma en büyük risk faktorü (UV tipleri, maruz kalmanın süresi, saatleri vs. ’ye bağlı) o
-Güneş ışığına maruz kalma (sürekli dışarıda olmak SCCle daha ilişkili iken güneş yanığı geçmişine sahip olmak melanoma ile daha ilişkili)
-Bronzlaşma ( Kapalı alanda bronzlaşma UVA tipine daha fazla maruz bıraktığı için daha tehlikeli.)
-Güneş kremi kullanmama
⮚ Kolayca güneş yanığı olan cilt
⮚ Kızıl ve sarı saç
⮚ Mavi, yeşil ve ela göz rengi
⮚ Aile ve kişisel kanser öyküsü
⮚ Açık ten rengi
⮚ Çok sayıda ben (özellikle atipik benler)
⮚ Yaş (ortalama teşhis yaşı 57'dir. 25-50 yaşları arasında melanom insidansı doğrusal olarak artar.)
⮚ Organ nakli
Cilt kanserine yakalanmamak için alınması gereken önlemler
⮚ Güneşten kaçının ve özellikle sabah 10 ile akşam 4 arasında gölgede kalın. UV endeksini bakarak güneş kremi uygulayın.
⮚ Solaryum kullanmayın. Bunun yerine sprey bronzlaştırıcı (kozmetik) kullanın. Solaryumdan gelen UV radyasyonu da melanom riskini artırır ve Dünya Sağlık Örgütü tarafından kanserojen (kansere neden olan) olarak sınıflandırılmıştır.
⮚ Mümkün olduğunca şapka, güneş gözlüğü, uzun kollu gömlek ve pantolon giyin.
⮚ Cilt koruma faktörü (SPF) 30 veya üzeri olan geniş spektrumlu bir güneş kremi kullanın ve sık sık, genellikle her 1,5 saatte bir veya yüzüyorsanız ya da terliyorsanız daha sık tekrar uygulayın.
⮚ Cilt muayenesi için yılda bir kez dermatoloğa gidin.
Cilt kanserinin 3 ana tipi vardır:
Skuamöz hücreli karsinom (SCC) veya kutanöz skuamöz hücreli karsinom (KSHK), bazal hücreli karsinomdan sonra en sık görülen ikinci cilt kanseri türüdür . Cildinizin dış tabakası olan epidermisteki skuamöz hücrelerde başlar. Skuamöz hücreli karsinomlar genellikle cildinizin baş, kol ve bacak gibi en çok güneşe maruz kalan bölgelerinde oluşur.
Vücudunuzdaki kanserin nerede ve ne kadar olduğuna bağlı olarak farklı skuamöz hücreli karsinom türleri görülür:
● Cilt : Sadece cildinizin en üst tabakasını etkileyen (in situ) veya cildinizin en üst tabakasının ötesine yayılan kanser.
● Metastatik : Cildinizin ötesinde vücudunuzun diğer bölgelerine yayılan kanser.
Nedenleri: p53 genindeki bir mutasyon skuamöz hücreli karsinomaya neden olur. p53 geninin mutasyona uğramasının en yaygın yolu, güneşten gelen ultraviyole (UV) ışınlarına maruz kalmak veya kapalı alanda solaryum kullanmaktır.
Belirtleri:
● Kabuk bağlamış ve kanayan, pürüzlü bir his, şişlik veya büyüme.
● Etrafındaki deriden daha yüksekte olan ancak ortada aşağıya doğru çöken (çöküntü) bir büyüme.
● İyileşmeyen bir yara veya yara, ya da iyileşip tekrar çıkan bir yara.
● Yaklaşık 2,5 santimetre (1 inç) genişliğinde, düz, pullu ve kırmızı bir cilt alanı.
Skuamöz hücreli karsinom tedavisi, kanserin vücudunuzdan çıkarılmasına odaklanır.
Tedavi seçenekleriniz, kanserinizin boyutuna, şekline ve konumuna göre değişir ve şunları içerebilir:
● Kriyocerrahi
● Fotodinamik terapi (PDT)
● Küretaj ve elektrodesikasyon
● Çıkarma
● Mohs cerrahisi
● Sistemik kemoterapi
Bazal hücreli karsinom (BCC):
Cilt kanserlerinin en yaygın türü. Bazal hücreli karsinom (BHK), cildinin bazal hücrelerinde oluşan bir cilt kanseri türüdür . Bazal hücreler, cildinin en dış tabakası olan epidermisin alt kısmında bulunur. Bazal hücreli karsinom, ciltte zamanla yavaş yavaş büyüyen küçük, bazen parlak bir şişlik veya pullu düz bir yama gibi görünür.
Nedenleri: DNA'nızdaki bir değişiklik bazal hücreli karsinomaya neden olur. Bu değişiklik genellikle cildinizin güneş ışığı veya solaryumdan gelen ultraviyole (UV) ışınlarına çok fazla maruz kalmasından sonra meydana gelir.
Bazal hücreli karsinomun belirtileri şunlardır:
⮚ Cildinizde yumrular, şişlikler, sivilceler, kabuklar veya pullu lezyonlar.
⮚ Kitle hafifçe şeffaf (yarı saydam) ,normal cilt renginize yakın veya beyazdan pembeye, kahverengiden siyaha veya siyahtan maviye doğru olabilir.
⮚ Kitle, etrafındaki deriden daha parlak görünebilir ve üzerinde küçük kan damarları görülebilir.
⮚ Kitle zamanla yavaş yavaş büyüyebilir.
⮚ Kitle kaşıntılı veya ağrılı olabilir.
⮚ Kitle, temas halinde kanayan veya berrak sıvı sızdıran bir ülser oluşturabilir.
Doktorunuz, bazal hücreli karsinomu vücudunuzdan kanseri çıkararak tedavi edecektir.
Kanseri çıkarmak için tedavi seçenekleriniz şunları içerebilir:
● Elektrodesikasyon ve küretaj
● Ameliyat:
● Kriyoterapi veya kriyocerrahi
● Kemoterapi
● Fotodinamik terapi (PDT)
● Lazer tedavisi
Bazal hücreli karsinom (BCC) teşhisi konulan kişilerde prognoz mükemmeldir. BCC'nin vücudunuzun diğer bölgelerine yayılıp zarar vermesi nadiren görülür.Bazal hücreli karsinom (BCC) çıkarıldıktan sonra tekrarlama olasılığı düşüktür. Önceki tedaviden kalan yara izinin etrafında yeni bir lezyon fark ederseniz, derhal sağlık uzmanınıza başvurun.
● "Siyah tümör" anlamına gelen melanom, cilt kanserinin en ender ama en tehlikeli türüdür .
● Melanosit adı verilen deri hücrelerinden kaynaklanır. Bu hücreler, cilde rengini veren koyu pigment olan melanini üretir. Melanomların yaklaşık %30'u mevcut benlerde başlar ancak geri kalanı normal deride başlar.
● Riskinizi bilmek, cildinizdeki değişiklikleri takip etmede ve cilt muayeneleri yaptırmada ekstra dikkatli olmanıza yardımcı olabilir, çünkü melanomlar en erken evrelerde yakalanırsa %99 iyileşme oranına sahiptir. Erken teşhis önemlidir çünkü tedavi başarısı doğrudan kanserli büyümenin derinliğiyle ilgilidir.
● Melanom vücudunuzun herhangi bir bölgesinde ortaya çıkabilir. Melanom, gözlerinizde ve iç organlarınızda bile oluşabilir. Erkeklerde gövdede, genellikle sırtın üst kısmında melanom gelişme olasılığı daha yüksektir. Kadınlarda ise bacaklarında melanom görülme olasılığı daha yüksektir.
● Melanom, tüm cilt kanserlerinin yalnızca yaklaşık %1'ini oluşturmasına rağmen, cilt kanseri kaynaklı ölümlerin büyük çoğunluğuna neden olur. 30 yaşın altındaki gençlerde, özellikle de genç kadınlarda en sık görülen kanserlerden biridir.
Belirtileri:
Genellikle ‘ABCDE’ kuralı uyuyor:
• Asimetri
• Sınır düzensizliği
• Renk varyasyonları
• Çap > 6 mm
• Değişim (büyüklük, şekil, renk ve semptomlarda)
Doktorumu ne zaman aramalıyım?
Aşağıdakilerden herhangi biri varsa, bir doktor tarafından cilt muayenesi yaptırmalısınız:
● Kişisel cilt kanseri veya atipik ben (nevüs) öyküsü.
● Ailede cilt kanseri öyküsü.
● Genç yaşta yoğun güneşe maruz kalma ve ağrılı veya kabarcıklı güneş yanığı öyküsü.
● Yeni veya çok sayıda büyük ben.
● Büyüklüğü, rengi veya şekli değişen ben.
● Kaşınan, kanayan veya hassas olan herhangi bir ben.
Melanom nasıl teşhis edilir: Şüpheli görünen bir ben veya başka bir lekeniz varsa, doktorunuz onu çıkarıp mikroskop altında inceleyerek kanser hücresi içerip içermediğini kontrol edebilir. Buna biyopsi denir.
Melanom tedavileri:
● Melanom Ameliyatı
● Lenfadenektomi
● Metastazektomi
● Hedefli kanser tedavisi
● Radyasyon Tedavisiİmmünoterapi
Yukarıda yer alan bilgileri inceledikten sonra, aşağıdaki hazırladığımız kısa ve yönlendirici senaryolarla farkındalığınızı test edebilirsiniz.